Showing posts with label tetfesto. Show all posts
Showing posts with label tetfesto. Show all posts

Tuesday, February 12, 2013

Narciso - rafinita plezuro de Tetfesto

Okaze de Tetfesto 2013 (vjetnama Novjaro laŭ luna kalendaro), mi prezentas al mia esperanta amikaro mian tradukon de interesa artikolo de la Voĉo de Vjetnamujo. Bonan legadon.

Dum la novjaro laŭ luna kalendaro, se la persiko aŭ pruno floro estas komuna al ĉiuj, narciso estas malgranda lukso, kiun nur spertuloj povas havigi al si. Kompreneble, vi povas aĉeti poton de narcisoj en la merkato sed tiukaze, ĝi ne havas valoron alian ol dekoracia, dirus al vi tiuj hanojaj ekspertoj, por kiuj tuta plezuro konsistas en kreado de sia propra bukedo de narcisoj... ŝatokupo ĉe la rando de la rito.
En la vjetnama, “thuy tien” (narciso) signifas "nimfo". Tiu kultura diferenco kun Eŭropo kondukas al alia diferenco – kultiva. En Eŭropo, narciso apartenas al la kampo de ĝardenado, en Vjetnamujo, la arto de bonsajo! Kiam la printempa suno komencas forigi vintron, la narciso-amantoj eligas siajn sekigitajn bulbojn por ilin refreŝigi en akvon. La tiel “vekigitaj “ bulboj estas detaleme tajlitaj laŭ onies estetika gusto. De la ĝermado al la formado de la unua butono, ili estos denove tajlitaj plurfoje. Kaj ĉiufoje, oni devas purigi ilin per akvo kun plum-senpulvigilo, certigante ne difekti la radikojn aŭ burĝonojn. La narciso floro estas postulema se temas pri pureco. Ĝi devas esti metita en ventolita loko. Oni devas ĉiutage ŝanĝi la akvon en kiu ĝi estas plantita kaj lavi ĝiajn radikojn. Kaze, ke la radikoj ne eligas el la bulbo, oni devas enpaki ĝin en pura kotontuko por enfosi ĝin en humidan sablon. Kaj atentu, tiu sablo devas ankaŭ esti lavita, por eviti putradon de la radiko.
La tajlado de narciso bulbo konsistas el pluraj etapoj, diras Nguyen Viet Dung, ĝardenistiko-majstro en Nghi Tam vilaĝo, Hanojo. Oni devas uzi specifajn tranĉilojn kaj kontroli, ke je la florado, floroj estu pli altaj ol la folioj, kiel postulas la hanoja tradicio. Dum tajlado, oni absolute ne rajtas tuŝi la foliojn aŭ florojn, des malpli makuli ilin per malpura akvo, kaŭzante al ili forputron. Oni devas tajli la bulbon ĉiutage, anstataŭ lasi ĝin evolui nature.
Narciso estas unu el la plej fruaj floroj de printempo. Simbolo de bona sorto, prospero kaj grandaĝeco, ĝi estas skrupule prizorgita, por ke ĝi floru je la momento de la antaŭfesta nokto. Se la vetero estas tro malvarma kaj la narciso malfrue floras, oni metas ĝin en varmetan akvon, kaj la poto estas instalita en fermita ĉambro por stimuli floradon. Male, se la vetero estas tro varma kaj tro malseka, oni kovras la petalojn per tavolo de ovoblanko aŭ blanka suko de papajo por prokrasti disvolviĝon kaj "enfermi la parfumon". Ĉiu poto de narciso estas vera artaĵo, kiu povas adopti kompleksajn formojn kiel tiujn de fenikso, drako aŭ feino...
Sukcesa poto de narciso devas havi longajn radikojn, blankajn kaj perfekte purajn, diras Nguyen Viet Dung. Folioj kaj floroj intermiksiĝas, sed la floroj devas esti pli altaj. Niaj antaŭuloj komparis poton de narcisoj kun pleto de jado aŭ oro, kiu eligas nerezisteblan parfumon. Mi eĉ dirus parfumon neegalan speciale, kiam la unuaj floroj ekfloras je la unua tago de Tetfesto.
Diskreta kaj ĉarma, pura kaj eleganta, por amantoj de narciso, la parfumo de tiu floro estas la reĝo-parfumo je la momento de transiro al la nova jaro.
Okaze de Tetfesto, homoj amas narcison, diras sinjorino Lan, kiu vendas narcisojn en Hoang Hoa Tham strato, Hanojo. Poto de narciso troveblas en preskaŭ ĉiu domo, ĝi tre bonodoras. Sed ne forgesu ŝanĝi akvon ĉiutage! Mia entrepreno mirinde prosperas.
Je la antaŭfesta nokto, la poto de narcisoj estas zorgeme instalita sur la altaro de prapatroj. Poste, je la Novjara Tago, ĝi sidas en la salono por esti admirita kaj de la tuta familio kaj de vizitantoj alvenintajn por prezenti siajn bondezirojn. En la etoso de printempa renkontiĝo, la parfumo de narciso miksiĝas kun tiu de la incenso, kreante nepriskribeblan unikan trajton de tradicia Tetfesto en Hanojo.
Narciso plantita en la momento de Tetfesto alportas bonŝancon, diras Nguyen Thi Hien, kiu loĝas ĉe Dang Tien Dong strato en Hanojo. Plie, ĝi estas havebla en la merkato nur en ĉi tiu momento. Mi aĉetas bulbojn, kiujn mi mem plantis kun espero, ke bela florado benos mian familion.
Vi jam komprenas, por Hanojanoj, narciso de Tetfesto estas eleganta plezuro, bela tradicio, kiun ili volas konservi. Estas ilia maniero reviziti la estintecon kaj ĝin revalorigi.


Bui Hang
la 12an de februaro 2013
Fonto: VOVworld

Monday, January 26, 2009

Tradicia Tet-festo


Okaze de la vjetnama novjaro, mi havas plezuron prezenti al vi artikolon skribitan de mia kolegino, s-ino Nguyen Thi Ngoc Lan pri tiu tradicia festo.
Monatoj laŭ la Luna Kalendaro
Krom la komuna kalendaro uzita en la tuta mondo, vjetnamoj, ĉefe agrikulturistoj, komercistoj kaj budhistoj uzas la lunan kalendaron, laŭ kiu la jaroj, monatoj kaj horoj havas la nomojn de 12 bestoj, nome Ti (muso), Suu (bubalo), Dan (tigro), Mao (kato), Thin (drako), Ti (serpento), Ngo (ĉevalo), Mui (kapro), Than (semio), Dau (koko), Tuat (hundo) kaj Hoi (porko).

La jara aktiveco de agrikulturistoj kaj malgrandaj komercistoj estis menciitaj en jenaj versoj1:
La 1an monaton estas la tempo de ripozado kaj amuziĝo.
La 2an monaton estas plantataj faboj, fazeoloj, batatoj, terpomoj kaj melogomoj.
La 3an monaton diverspecaj faboj estas ŝirkolektitaj kaj sekigitaj.
La 4an monaton, bubalojn kaj bovojn oni aĉetas.
La feston de la 5a monato oni celebras.
La 6an monaton, komercistoj negocias pri longanoj.
La 15an de la sepa monato okazas la ceremonio de absolvo por mortintoj.
La 15an de la oka monato okazas la Mezaŭtuna Festo .
La 9an monaton, kaki-fruktojn oni komercas.
La 10an monaton, rizon kaj kotonon oni vendas.
La 11an kaj 12an monatojn kampo-laboro kaj komerco komplete finiĝas.



Tet-festo
La vjetnama Tet-festo, kiu estas la luna novjaro okazas je diversaj datoj, en januaro aŭ februaro. La ĉijara Novjaro, tiu de «Bubalo », okazos la 26an de januaro 2009.

Tet-festo daŭras 4 tagojn, sed oficistoj, laboristoj kaj laborantoj havas nur 3 feriajn tagojn ; lernejanoj kaj studentoj havas 7. En metio-vilaĝoj laboro komenciĝas post la 10a tago, sed komercistoj profitas de la festo por gajni monon , agrikulturistoj havas longan liberan tempon.
Post Tet-festo, multaj vilaĝoj celebras en la 1a kaj 2a monatoj siajn proprajn festojn, en kiuj partoprenas multaj homoj de lokaj kaj proksimaj vilaĝoj kaj ankaŭ de diversaj urboj.
La 23an de la lasta monato de la malnova jaro, tri hejm-genioj (1 ina kaj 2 viraj) iras al la ĉielo raporti al la tiea reĝo pri la surtera mondo kaj pri la familioj, en kiuj ili vivas. Tiam, dommastrinoj oferas al ili 3 vivantajn, karpojn kiel veturilojn, 3 paperajn ceremoniajn kapvestojn, paperan monon, specialan rizkukon, glurizon kuiritan vapore kaj aliajn bongustajn manĝaĵojn. Post kiam la bastonetoj de incenso brul-konsumiĝis sur la pleto de oferaĵoj, ili bruligas paperaĵojn kaj lasas la fiŝojn en riveron. Tiam la hejm-genioj ekveturas al la ĉielo.
Kelkaj tagoj antaŭ Teto oni vizitas la tombojn de praularo, gepatroj kaj mortintaj familianoj por inviti ilin al la domo de la unua filo, kiu zorgas pri la kulto de praularo, por partopreni en la familia bankedo, kiu estas oferaĵo al ili kaj samtempe jarfina festeno.
Post kiam la loĝejoj estas purigitaj, gedommastroj aranĝas sur altaroj oferaĵojn al la mortintoj. En tiu festeno partoprenas ĉiuj familianoj, eĉ tiuj kiuj laboras aŭ loĝas en foraj lokoj aŭ eksterlandoj. Por povi reveni al Hanoj ĝustatempe, ili devas aĉeti biletojn de diverspecaj veturiloj unu monaton antaŭe. De tiu vespero ĝis la 4a tago de la Novjaro bastonetoj de incenso bruliĝas kon-tinue sur la altaroj.
En Hanojo, post la festeno, junuloj kaj mezaĝuloj iras piede (ĉar veturilo ne trafikas tiam) al la urbocentro, kie troviĝas la la lageto « Redonita Glavo » (estas interesa historia legendo pri ĝi) por rigardi spektaklojn prezentitajn sur kelkaj scenejoj provizore starigitaj ĉirkaŭ la lago kaj ankaŭ en aliaj lokoj ĝis noktomezo. Tiam la novjaraj bondeziroj de la Ŝtata prezidanto estas disaŭdigataj kaj artfajraĵoj aperas sur la ĉielo. La ĉirkaŭaĵo de la lageto estas tiom plen-plena de homoj, ke estas malfacile moviĝi. Antaŭ longe oni kutimas pluki branĉetojn kiel specon de amuleto, sed tio estis jam malpermesita por ne malutili al la naturo.
Poste oni revenas hejmen kiel la unuaj vizitantoj en la novjaro. Tiuj personoj estas kelkfoje elektitaj antaŭe laŭ ilia luna naskiĝjaro. Maljunuloj kredas, ke ili povas alporti aŭ bonan aŭ malbonan ŝancon al la vizititaj familioj. Pro tio, ĝenerale oni ne volas esti tiu. Okazis, ke unujare mi neintence estis tiu, kaj bonŝance, mi alportis bonajn sukcesojn al ĉiuj karuloj de la amikino, kiun mi vizitis. Pro tio, ŝi elkore dankis min kaj petis min fari same la sekvantan novjaron.
Dum Teto2, oni vizitadas familianojn, parencojn kaj intimajn amikojn por deziri al ili feliĉon, sukcesojn kaj prosperon, kaj oferi monon3 al maljunuloj kaj infanoj . Piaj budhistoj iras al pagodoj por prezenti oferaĵojn kaj preĝi por la sekureco kaj feliĉo de siaj familianoj. La 15an tagon de la novjaro, multaj faras pilgrimadon al foraj lokoj.
Teto estas la plej grava tradicia festo, kiun homoj de ĉiuj aĝoj en la tuta lando solene celebras kaj ĝuas kun plezuro, kaj estas ankaŭ la okazo por la kunveno de la anoj de grandaj familioj (konsistantaj el tri aŭ kvar generacioj). Ili kune esprimas sian dankemon kaj faras omaĝon al sia praularo kaj aliaj mortintaj familianoj. Tio estas la moralo « Trinkante akvon, rememori la fonton » de vjetnamoj. Teto estas ankaŭ la tempo por ĉiuj homoj ripozi post unujara peniga laborado kaj prepari sin por la sekvanta, esperante, ke ĝi alportos bonan ŝancon, sukcesojn kaj prosperon.
1. Tiujn versojn lernejanoj de mia generacio lernis parkere en elementaj lernejoj. Kelkaj el ili estas ankoraŭ veraj, sed multaj ŝanĝoj okazis en moderna vivo.
2. La vorto »Teto » estis aldonita de s-ro Renato Corsetti al “azia terminaro” en 2008.
3. Monofero estas laŭ kutimo bondeziro adresata al maljunuloj kaj infanoj. La sumo estas metita en ruĝa koverteto kun bela bildo.



Nguyen Thi Ngoc Lan